RẦY PHẤN TRẮNG HẠI LÚA GIAI ĐOẠN NÀO & CÁCH HẠN CHẾ VÀNG LÁ

1. Tổng Quan Về Rầy Phấn Trắng Và Hiện Tượng Vàng Lá Trên Lúa

Rầy phấn trắng là đối tượng gây hại nguy hiểm trên lúa, đặc biệt trong giai đoạn làm đòng đến trước trổ - thời điểm cây cần dinh dưỡng cao để phát triển năng suất. Chúng chích hút nhựa cây tại các vị trí vận chuyển dinh dưỡng quan trọng, làm lúa suy yếu, vàng lá và giảm khả năng nuôi đòng. Nếu quản lý không đúng cách, cây dễ bị sốc sinh lý, ảnh hưởng trực tiếp đến số hạt và trọng lượng bông. Việc quản lý rầy kết hợp phục hồi sức cây là yếu tố quyết định để duy trì năng suất.

Hình 1. Rầy phấn trắng gây hại nhất giai đoạn nào?

2. Rầy Phấn Trắng Gây Hại Nặng Nhất Giai Đoạn Làm Đòng

Rầy phấn trắng (Aleurocybotus sp.) thường gây hại mạnh từ sau thúc phân đợt 2 đến trước trổ — trùng với giai đoạn lúa làm đòng và tăng trưởng mạnh.

2.1 Đặc điểm sinh học làm rầy khó kiểm soát

• Vòng đời khoảng 20–25 ngày, kích thước nhỏ (2–3 mm).

• Mỗi con cái có thể đẻ khoảng 50 trứng.

• Giai đoạn gây hại mạnh nhất là ấu trùng tuổi 2–4:

  • Bám chặt mặt dưới lá, gần như không di chuyển.

  • Có lớp sáp bảo vệ nhẹ → thuốc khó tiếp xúc.

  • Chích hút nhựa cây rất mạnh.

2.2 Cơ chế gây hại chính

• Dùng kim chích xuyên mô lá để hút dinh dưỡng.

• Tấn công vùng vận chuyển dinh dưỡng quan trọng:

  • Phần trên bẹ lá

  • Cổ lá

  • Mặt dưới phiến lá

• Gây suy giảm quang hợp do phá huỷ mô chứa diệp lục.

2.3 Vì sao giai đoạn làm đòng lúa dễ bị sốc?

• Đây là thời điểm cây cần nhiều năng lượng để hình thành đòng.

• Rầy chặn dòng vận chuyển dinh dưỡng → cây phát triển bị “khựng”.

• Cây phản ứng stress mạnh → tiêu hao năng lượng chống chịu.

• Hậu quả:

  • Vàng lá, vàng thân

  • Sượng cây

  • Đòng phát triển kém

  • Bông nhẹ ký, lép hạt nhiều.

Hình 2. Rầy phấn trắng gây hại nặng nhất giai đoạn làm đòng

3. Sai Lầm Quản Lý Khiến Lúa Sốc Thuốc, Vàng Lá Nặng

Nhiều trường hợp lúa vàng lá sau xử lý không chỉ do rầy mà còn do biện pháp quản lý chưa phù hợp.

Các sai lầm thường gặp

3.1 Phát hiện rầy quá muộn

• Mật số đã cao, khó kiểm soát triệt để.

• Cây đã suy yếu trước khi xử lý.

3.2 Lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật

• Phối trộn nhiều thuốc cùng hoạt chất.

• Tăng liều hoặc phun lặp lại quá gần.

• Gây “nóng lúa”, sốc sinh lý.

3.3 Chỉ diệt rầy mà không phục hồi cây

• Cây mất khả năng quang hợp kéo dài.

• Chậm hồi phục, ảnh hưởng năng suất.

3.4 Quản lý nước không hợp lý

• Ruộng khô hoặc thiếu nước làm cây dễ stress hơn.

Việc xử lý rầy không đúng cách có thể làm cây suy yếu nặng hơn cả khi chưa phun.

Hình 3. Những sai lầm quản lý khiến lúa sốc thuốc, vàng lá nặng

4. Giải Pháp Quản Lý Rầy Phấn Trắng Và Phục Hồi Lúa Từ Làm Đòng Đến Trổ

Khi rầy phấn trắng gây hại, cần xử lý đồng thời hai mục tiêu quan trọng: hạ mật số rầy và phục hồi chức năng sinh lý của cây lúa. Nếu chỉ tập trung diệt rầy mà không hỗ trợ cây phục hồi, lúa vẫn suy yếu, vàng lá kéo dài và giảm năng suất.

Rầy phấn trắng chủ yếu tấn công bộ lá - cơ quan quang hợp chính của cây - làm gián đoạn tích lũy dinh dưỡng, ảnh hưởng đến toàn bộ quá trình sinh trưởng, đặc biệt trong giai đoạn làm đòng.

4.1 Đặc điểm sinh lý lúa giai đoạn làm đòng cần lưu ý

Từ giai đoạn làm đòng trở đi, cây lúa có những đặc điểm sinh lý đặc thù:

• Lúa phát sinh lá mới chậm (7–8 ngày mới hình thành lá mới).

• Bộ lá bị tổn thương ảnh hưởng trực tiếp đến quang hợp và tích lũy dinh dưỡng.

• Rầy phấn trắng kích hoạt cơ chế “cảnh báo” của cây, khiến cây phản ứng chống chịu mạnh → tiêu hao nhiều năng lượng.

• Bộ rễ và đỉnh sinh trưởng bị ảnh hưởng → khả năng tạo đòng và nuôi đòng giảm.

Khi stress kéo dài, cây dễ bị sượng, chậm phát triển và giảm năng suất về sau. Vì vậy cần hỗ trợ cây vượt stress để duy trì khả năng sinh trưởng tốt trong giai đoạn quyết định này.

4.2 Giải pháp phục hồi cây lúa giai đoạn làm đòng

Để giúp cây vượt qua tác hại của rầy phấn trắng, cần tăng cường các biện pháp phục hồi sinh lý:

• Bổ sung dinh dưỡng giúp tăng quang hợp và cung cấp năng lượng tức thời.

• Điều hòa sinh trưởng, cân bằng hormone nội sinh giúp cây giảm stress.

• Kích thích phát triển rễ mới, tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng.

• Phục hồi bộ lá nhanh, duy trì chức năng tích lũy.

Các giải pháp chống sốc và hỗ trợ làm đòng như Bự Đòng Đùm Bông của Công Ty ALPHARICE giúp:

• Cải thiện quang hợp

• Điều hòa phản ứng chống stress

• Kích thích phát triển rễ

• Tăng khả năng phục hồi và nuôi bộ lá mới.

Đây là giải pháp cần thiết giúp cây lúa duy trì khả năng tạo và nuôi đòng trong điều kiện bị rầy gây hại.

Hình 4. Bộ Giải Pháp Bự Đòng Đùm Bông & Tạo Hạt Thần Tốc 1HA

4.3 Dưỡng cây giai đoạn trổ – chín, hạn chế vàng thân cuối vụ

Những ruộng lúa bị rầy phấn trắng tấn công thường xuất hiện hiện tượng vàng lá chân, vàng bẹ và thân khô sớm trong giai đoạn vô gạo, làm suy giảm khả năng quang hợp và ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình tích lũy dinh dưỡng nuôi hạt. Nguyên nhân chủ yếu do bộ lá và rễ đã suy yếu từ trước, làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng và duy trì quang hợp.

Để hạn chế hiện tượng này cần:

• Tăng cường dinh dưỡng qua lá dễ hấp thu.

• Bổ sung kali dễ tiêu giúp vận chuyển dinh dưỡng hiệu quả.

• Duy trì quang hợp và kéo dài tuổi thọ lá đòng.

• Giảm stress sinh lý và tăng khả năng vô gạo.

Giải pháp Tạo Hạt Thần Tốc  phù hợp trong giai đoạn này nhờ:

• Cung cấp kali dễ tiêu giúp cây hấp thu nhanh

• Bổ sung Vitamin B1 (Thiamine) giúp điều hòa sinh trưởng và giảm stress,

• Duy trì khả năng quang hợp,

• Tăng tỷ lệ hạt chắc và trọng lượng bông.

Việc dưỡng cây đúng kỹ thuật giúp lúa vô gạo tốt hơn, hạn chế lép lửng và nâng cao năng suất cuối vụ.