LÁ ĐÒNG XANH TRỔ–CHÍN GIÚP LÚA CHẮC HẠT, TĂNG NĂNG SUẤT

1. Lá Đòng Xanh Quyết Định Hạt Chắc Và Năng Suất Lúa

Giai đoạn trổ – chín là thời điểm quyết định năng suất cuối vụ của cây lúa, trong đó bộ lá đòng đóng vai trò trung tâm trong quá trình quang hợp và tích lũy dinh dưỡng nuôi hạt. Khi bộ lá đòng khỏe và xanh bền, khả năng vận chuyển tinh bột vào hạt diễn ra mạnh, giúp lúa chắc hạt tới cậy, bông nặng ký và giảm lép lửng. Ngược lại, lá đòng vàng sớm hoặc suy yếu sẽ làm giảm khả năng vô gạo, ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng lúa.

Hình 1. Hạt chín tới cậy, mùa màng bội thu

2. Vai Trò Bộ Lá Đòng Và Cơ Chế Tạo Hạt Chắc Tới Cậy

2.1 Bộ lá đòng – nguồn dinh dưỡng chính nuôi hạt

Bộ lá đòng gồm 3 lá trên cùng của cây lúa (lá cờ và hai lá kế tiếp) là cơ quan quang hợp mạnh nhất trong giai đoạn trổ – chín. Phần lớn chất đồng hóa được tạo ra từ bộ lá này sẽ được vận chuyển trực tiếp đến hạt và tích lũy dưới dạng tinh bột.

Nhiều nghiên cứu cho thấy nếu mất một trong ba lá đòng, số hạt mẩy có thể giảm đáng kể. Điều này cho thấy bộ lá đòng đóng góp phần lớn vào quá trình nuôi hạt và quyết định tỷ lệ hạt chắc trên bông.

Ngược lại, khi cây có quá nhiều lá chân hoặc lá bị che khuất, hiệu quả quang hợp giảm, làm hạn chế quá trình tích lũy dinh dưỡng và ảnh hưởng đến chất lượng hạt.

2.2 Thế nào là hạt chắc tới cậy và ý nghĩa đối với năng suất

“Hạt chắc tới cậy” là thuật ngữ quen thuộc trong sản xuất lúa, dùng để chỉ tình trạng hạt lúa no tròn, đầy gạo và chắc đều trên toàn bộ bông, kể cả các hạt ở gần cổ bông — vị trí thường vô gạo muộn và dễ bị lép.

Hạt chắc tới cậy giúp:

• tăng trọng lượng bông lúa,

• tăng tỷ lệ hạt chắc,

• nâng cao năng suất thực thu.

Trong công thức năng suất lúa:

Năng suất = Số bông × Số hạt/bông × Tỷ lệ hạt chắc × Trọng lượng hạt

Trong đó tỷ lệ hạt chắc và trọng lượng hạt quyết định phần lớn kết quả cuối cùng, đặc biệt ở giai đoạn ngậm sữa và vô gạo.

Hình 2. Vai trò bộ lá đòng và cơ chế tạo hạt chắc tới cậy

2.3 Vì sao lá đòng vàng sớm làm giảm năng suất

Khi lá đòng suy yếu hoặc vàng sớm:

• quang hợp giảm,

• quá trình vận chuyển tinh bột vào hạt bị gián đoạn,

• cây thiếu năng lượng nuôi hạt.

Ngoài ra, khả năng vô gạo còn phụ thuộc vào nguồn dinh dưỡng dự trữ được tích lũy từ trước trong thân, bẹ, lá và rễ. Nếu cây không tích lũy đủ dinh dưỡng từ giai đoạn đẻ nhánh và làm đòng, quá trình tạo hạt sẽ bị hạn chế, làm giảm tiềm năng năng suất.

Do đó, xây dựng cây lúa có bộ rễ khỏe, thân vững, lá thẳng đứng và nhiều chất dự trữ ngay từ đầu vụ là điều kiện quan trọng để đạt năng suất cao.

3. Các Yếu Tố Kỹ Thuật Quyết Định Lúa Chắc Hạt Từ Đầu Vụ

Để đạt được bông lúa chắc hạt tới cậy, cần xây dựng nền tảng sinh trưởng tốt ngay từ đầu vụ.

3.1 Giống lúa và kiểu hình cây

• Giống có khả năng thụ phấn tốt.

• Trổ tập trung giúp hạt vô gạo đồng đều.

• Kiểu hình cây khỏe giúp tích lũy dinh dưỡng mạnh.

3.2 Kỹ thuật canh tác hợp lý

• Sạ mật độ phù hợp để cây nhận đủ ánh sáng.

• Bón phân cân đối giúp cây nở bụi sớm, chồi khỏe.

• Quản lý lượng phân và thời điểm dứt phân đúng giúp cây có lực nuôi bông.

3.3 Bổ sung dinh dưỡng đúng giai đoạn

Các giống cao sản có nhu cầu dinh dưỡng cao nhưng đất thâm canh lâu năm thường không cung cấp đủ dưỡng chất thiết yếu.

Việc bổ sung dinh dưỡng dễ hấp thu qua lá trong giai đoạn ngậm sữa và vô gạo giúp:

• tăng tốc độ tích lũy tinh bột,

• cải thiện khả năng nuôi hạt,

• nâng cao tỷ lệ hạt chắc.

Các dưỡng chất như kali, silic và bo đặc biệt quan trọng trong quá trình thụ phấn, tạo hạt và vận chuyển dinh dưỡng.

Hình 3. Các yếu tố kỹ thuật quyết định lúa chắc hạt từ đầu vụ

4. Giải Pháp Giữ Lá Đòng Xanh Và Giúp Lúa Vô Gạo Tới Cậy

Giai đoạn lúa cong trái me, đỏ đuôi bông là thời điểm quyết định giá trị kinh tế cuối vụ. Khi đó hệ rễ đã suy yếu, dinh dưỡng đất giảm và các yếu tố thời tiết, dịch hại dễ ảnh hưởng đến quá trình vô gạo.

Việc cung cấp dinh dưỡng kịp thời giúp duy trì bộ lá đòng xanh bền và tối ưu quá trình tạo hạt.

Giải pháp Tạo Hạt Thần Tốc 1HA 

Hình 4. Bộ giải pháp Tạo Hạt Thần Tốc 1HA

Giải pháp giúp tăng hiệu quả vô gạo nhờ:

• Hàm lượng kali cao, dễ hấp thu giúp vận chuyển tinh bột nhanh vào hạt, thúc đẩy quá trình vô gạo.

• Vitamin B1 (Thiamine) giúp điều hòa sinh trưởng, giảm stress và tăng khả năng quang hợp.

• Giữ xanh bền bộ 3 lá đòng, kéo dài thời gian nuôi hạt.

• Tăng tỷ lệ hạt chắc và trọng lượng bông, hạn chế lép lửng.

Việc duy trì lá đòng xanh đến cuối vụ giúp lúa vô gạo sâu, chắc hạt tới cậy và nâng cao năng suất thực thu.